پروبیوتیک

پروبیوتیک چیست؟

کلمه پروبیوتیک از کلمه یونانی به معنی برای زندگی گرفته شده است،پروبیوتیک ها معمولا یک یا مخلوطی از چند میکروارگانیسم هستند که چنان چه توسط انسان یا حیوان مصرف شوند،می توانند با بهبود خصوصیات میکروفلور گوارشی میزبان اثرات سودمند بسیار زیادی را اعمال نمایند.

پروبیوتیکها باکتریهای غیربیماریزا از خانواده لاکتوباسیل و بیفیدوباکتریوم هستند که در غذاهای تخمیر شده از جمله ماست وجود دارند و می‌توانند در روده ساکن شده و آثار مفیدی از خود برسلامت انسان به جا بگذارند. این باکتریها تعادل میکروبی مخاط روده را حفظ کرده و به عنوان فلورنرمال در این عضو ساکن می‌شوند. پروبیوتیکها پاتوژنهای خطرناک روده‌ای را مهار می‌کنند و همچنین در پیشگیری و یا درمان انواع اسهال به کار می‌روند پروبیوتیکها می‌توانند در تعدیل سیستم ایمنی مؤثر بوده و آثار ضد آلرژی داشته باشند، همچنین دارای قدرت ضد سرطانی هستند و می‌توانند کلسترول خون را کاهش دهند.

از صدها سال پیش میکروبها برای تخمیر غذا و الکل مورد استفاده قرار می‌گرفتند و امروزه از آنها برای پیشگیری و درمان ببیماریها استفاده می‌شود. بحث پروبیوتیک اولین‌بار در سال ۱۹۹۰ مطرح شد. وقتی که الی مچنیکوف بیان کرد که روستائیان بلغاری که فراورده‌های تخمیر شده شیر را مصرف می‌کرده‌اند، از سلامت و عمر طولانی برخوردار بودند.

امروزه مطالعات زیادی در مورد پروبیوتیکها و اثرات آنها انجام شده و مصرف محصولات لبنی محتوی پروبیوتیک بسیار توصیه می‌شود پروبیوتیک ها به تحریک رشد باکتری های مفید روده و یا به کاهش بیماریزایی میکروب های مضر کمک می کنند و مکانیسم عمل آنها متکی به جایگزینی و زنده ماندن آن ها در دستگاه گوارش است. روده انسان حاوی تقریبا ۱۰۰ تریلیون باکتری زنده است که همگی آنها با هم فلور میکروبی روده را به وجود می آورند، این باکتری ها شامل انواع مفید،مضر و خنثی هستند. باکتری های مفید در تولید ترکیبات مورد نیاز بدن مانند ویتامین ها و اسیدهای آلی نقش موثری به عهده دارند. در مقابل، باکتری های مضر ترکیبات سمی و سرطان زا تولید می کنند. بنابراین اگر باکتری های مضر در روده غالب بشوند نه تنها ترکیبات مغذی و ضروری تولید نمی شوند بلکه میزان ترکیبات مضر نیز افزایش می یابد.

پروبیوتیک ها و پربیوتیکها در لبنیات

فلور میکروبی روده وابستگی زیادی به ماده غذایی مورد استفاده شخص دارد، بنابراین می توان فلور میکروبی روده را تغییر داد و میکروب های مفید را جایگزین انواع مضر آن کرد. در واقع استفاده از میکروب های زنده برای افزایش سلامت انسان موضوع جدیدی نیست و هزاران سال است، مردم از مواد تخمیری به ویژه فرآورده های لبنی حاوی میکروب های مفید مانند ماست، پنیرو… استفاده می کنند.

معمولترین میکروارگانیزمهای پروبیوتیک به سه گروه باکتریها،قارچهاومخمرها تقسیم

می شوند.

بعضی ازاین میکروارگانیسم ها سویه های انتخابی باکتریهای لاکتوباسیلوس و بیفیدوباکتریوم هستند گرچه سویه هایی ازانتروکوکوس،استرپتوکوکوس و ای کولای نیز برای این منظور استفاده می شوند.

ازمخمرها ساکارومیسس سروزیزیه،ساکارومیسس بولاردی وکاندیدا اینتولایس رامی توان نام برد.

اکثر باکتریهای لاکتوباسیلوس و بیفیدوباکتریوم بی خطر تشخیص داده شده اند،اگرچه بجز استرپتوکوکوس و انتروکوکوس سایر باکتریهای مولد اسید لاکتیک بندرت برای انسان و حیوان بیماریزا هستند وکاربرد آنها از دیر باز در تهیه محصولات غذایی بدون ایجاد اثرات سوء به اثبات رسیده است.

قارچ ساکرومیسس بولاردی که از میوه ای به نام لیچی بدست می آید نیز به عنوان یک پروبیوتیک مورد توجه است.این قارچ در دستگاه گوارش انسان وجود ندارد ولی می تواند در دمای بدن انسان رشد کند و به آنتی بیوتیک ها نیز مقاوم است.

*میکروبهای پروبیوتیک بایددارای اختصاصات زیرباشند:

میکروبهای پروبیوتیک باید غیر بیماریزا باشند.

میکروبهای پروبیوتیک باید ارتباطی با باکتریهای مولد اسهال نداشته باشند.

میکروبهای پروبیوتیک باید توانایی انتقال ژنهای مقاومت آنتی بیوتیکی را نداشته باشند.

میکروبهای پروبیوتیک باید توانایی حفظ پایداری ژنتیکی را داشته باشند.

میکروبهای پروبیوتیک بایدتوانایی مقاومت در برابراسید معده،صفراوآنزیمهای گوارشی راداشته باشند.

میکروبهای پروبیوتیک باید توانایی چسبیدن به دیواره روده را داشته باشند.

میکروبهای پروبیوتیک باید توانایی مقابله با عوامل بیماریزا را داشته باشند.

میکروبهای پروبیوتیک باید دارای اثرات ضد موتاژنیسیته باشند.

میکروبهای پروبیوتیک بایددارای توانایی کاهش کلسترول سرم باشند.

میکروبهای پروبیوتیک بایددارای توانایی تحریک سیستم ایمنی بدون ایجاد التهاب باشند.

میکروبهای پروبیوتیک باید دارای اثرات ضد سرطان زایی باشند.

میکروبهای پروبیوتیک بایددارای توانایی افزایش حرکت روده باشند.

میکروبهای پروبیوتیک بایددارای توانایی حفظ صحت و سلامت موکوسها و بهبود دسترسی حیاتی اجزا غذا باشند.

بعضی از خواص پروبیوتیک ها نقش مهمی در تکنولوژی تولید دارد.از جمله آنهادارا بودن خواص حسی مناسب،فعالیت تخمیری،ماندگاری مناسب در شرایط سرما-خشکی(freez-drying) و افشان-خشکی((spray-drying ،رشد وماندگاری مناسب درمحصولات غذایی،مقاومت در برابر فاژها و ماندگاری مناسب در دوره انبار مواد غذایی می باشند.

پروبیوتیک ها چگونه اثرات خودرا اعمال میکنند؟

اثرات فیزیولوژیک مرتبط با مصرف پروبیوتیک ها شامل کاهش pH روده،تولید بعضی آنزیمهای گوارشی و ویتامینها،تولید مواد ضدباکتریایی مثل اسیدهای آلی،باکتریوسین ها،پراکسید هیدروژن،دی استیل،استالدهید،سیستم لاکتوپراکسیداز،لاکتونها،بازسازی فلور میکروبی روده پس ازآنتی بیوتیک درمانی و رادیودرمانی،کاهش کلسترول خون،تحریک سیستم ایمنی،مهار عفونتهای باکتریایی،دفع مواد سرطانزا،بهبود جذب کلسیم و کاهش فعالیت آنزیم های مدفوعی می باشد.

پاسخی بگذارید